WSR – kalendarz – teksty (historia WSR „w pigułce”)

Pod grafiką teksty z kalendarza „Duma i Chwała II Rzeczypospolitej”
wersja Aa26 – listopad 2021 – format B1 (707 x 1000 mm)

tel. kontaktowy w spr. kalendarza: +48 797 529 802

1. Początek lat 20-tych XX wieku (ówczesna sytuacja polityczna).

Zakończenie “Wielkiej Wojny” (1914-1918), rozpad Austro-Węgier, carskiej Rosji oraz Niemiec skutkował odrodzeniem lub formowaniem nowych państw i struktur gospodarczych, a tym samym ogromnym zapotrzebowaniem na szybką, efektywną, komunikację telegraficzną, również międzykontynentalną. Dostępne wówczas połączenia kablowe Europa – Ameryka były przeciążone, co powodowało opóźnienia w przesyłaniu depesz, a tym samym wysoki poziom cen – za jedno słowo w telegramie do Nowego Jorku płacono nawet odpowiednik 0,5 grama złota.

2. Decyzje o budowie i podpisanie umowy. 

Dla odrodzonej Polski konieczne były nowoczesne, niezależne rozwiązania, również w telekomunikacji, zarówno dla gospodarki jak i Polaków za granicą (Polonii). Mimo przewidywanych olbrzymich kosztów, 12 września 1920 Ministerstwo Skarbu zaaprobowało inicjatywę, a 12 stycznia 1921 Komitet Ekonomiczny zatwierdził budowę radiotelegraficznego kompleksu “nadawczo – odbiorczo – manipulacyjnego” w najnowszej, sprawdzonej w praktyce technologii i na licencji firmy Radio Corporation of America oraz jej wsparciem w okresie wdrożenia. 4 sierpnia 1921 podpisano umowę w siedzibie RCA na budowę Warszawskiej Stacji Radiotelegraficznej (WSR).

3. “Tercet” Warszawskiej Stacji Radiotelegraficznej 

By było możliwe jednoczesne nadawanie i odbiór,  system radiotelegraficzny tej klasy, w ówcześnie nowoczesnej  technologii, składał się z:

centrali nadawczej w Babicach,  z dziesięcioma masztami o wysokości 126,5 m i posadowieniu 625 m2 (25×25) każdy, rozstawionych na długości 4 km, czyli  TRCN Transatlantycka Radiotelegraficzna Centrala Nadawcza;

● centrali odbiorczej w Grodzisku Mazowieckim odległym od TRCN o 27 km;

centralnego biura operacyjnego w Warszawie przy ul. Fredry 3/5. 

Te trzy centrale połączone były ze sobą systemem kabli umożliwiającym współpracę oraz zarządzanie, tworząc razem WSR.

4. Pełen sukces inwestycji. 

Ze względu na wymogi technologii przesyłania fal długich, lokalizacja WSR wymagała podmokłych terenów i dużych przestrzeni. a dodatkowym wyzwaniem były: kompleksowość międzykontynentalnej logistyki, nowatorskie rozwiązania techniczne oraz konieczność terminowej realizacji trzech central jednocześnie – mimo to, polskie firmy odpowiedzialne za projektowanie i wykonanie całej infrastruktury (poza radio-elektro-techniką na którą wyłączność miał licencjodawca) wywiązały się tak, że już po 26 miesiącach od podpisania umowy z RCA, 4 października 1923 zrealizowano pierwsze połączenie z Nowym Jorkiem, a 17 listopada 1923 roku nastąpiło oficjalne otwarcie Warszawskiej Stacji Radiotelegraficznej. W latach 1935/36 wyodrębniono TRCN jako Urząd Radiotelegraficzny Babice/Boernerowo. Od swoich pierwszych dni WSR stanowiła istotny element globalnej radiokomunikacji. Gdy w 1929 roku powstała “siostrzana” instalacja w Japonii, pierwszą oficjalną łączność nawiązano z WSR w uznaniu jakości sygnału i sprawności polskiej radiostacji w Babicach. 

5. Lata do końca II Wojny Światowej i trudna do usprawiedliwienia “amnezja” historyków III RP

WSR była modernizowana wg. potrzeb (np. pasma fal krótkich) i stała się zarówno zapleczem technicznym jak i elementem logotypu  “Polskiego Radia”. Urządzenia nadawcze były głównie polskiej myśli technicznej i krajowej  produkcji. 1 IX 1939 roku TRCN i Boernerowo stały się ofiarą bombardowań niemieckiego lotnictwa, a w późniejszych dniach kilku bitew. Mimo rozkazów polskiego dowództwa, TRCN nie została wysadzona i była eksploatowana przez okupanta, który wycofując się 16 stycznia 1945 roku, ze “zwykłej” wściekłości wojennej “Kriegswütigkeit” dokonał zniszczenia fizycznego, a małość przywódców PRL-u wyrugowała WSR ze świadomości historycznej Polaków. 30 lat III RP tego nie zmieniło.

Źródło tekstów

Teksty zostały opracowane przez redakcję kalendarza na podstawie publikacji kluczowej postaci dla przywrócenia pamięci o Warszawskiej Stacji Radiotelegraficznej, a szczególnie Transatlantyckiej Radiotelegraficznej Centrali Nadawczej, jaką jest pan

Jerzy Bogdan Raczek

niedościgniony „drążyciel” zamierzchłych losów WSR, Boenerowa i naszego regionu, autor m.in.

.

Dodatkowo: krótkie, 7 minutowe audio-info o historii TRCN:

Ścieżka dźwiękowa z filmu zrealizowanego przez Gminę Stare Babice (link)
czyta: Maciej Gudowski
źródło: wywiad red. Marii Wieczorkiewicz z Jarosławem Chrapkiem
30 X 2021 na stronie Redakcji Historycznej Polskiego Radia (link)

c.d.n. (wpis w trakcie redagowania – prosimy o wyrozumiałość)
Print Friendly, PDF & Email